Blue Flower

Gastroenterologia w Centrum Zdrowia Dziecka zaistniała w 1977 r. jako jeden z zespołów problemowych, a jego kierownikiem została  prof. dr hab. Maria Goncerzewicz. Zaczątkiem zespołu była Poradnia Gastroenterologiczna,  kierowana przez dr med. Hannę Rondio,  a pierwszymi asystentami byli koledzy – Danuta Celińska (jeszcze nie Cedro), Anna Nałęcz, Ewa Barra, Barbara Muszyńska i Janusz Książyk. W ramach Poradni wykonywano już badania endoskopowe (gastroskopia, koloskopia, rektoskopia), kapsułkową pH metrię przełyku i biopsje jelita cienkiego za pomocą kapsułki Crosbiego. Wsparcia  chirurgicznego udzielał zespół lekarzy CSK WAM przy ul. Szaserów, kierowany przez  prof. dr hab. Zygmunta Kalicińskiego. 

Prace zespołu nabrały tempa jesienią 1979 roku, kiedy został on zasilony młodym  docentem wyszkolonym w ośrodku Poznańskim pod skrzydłami prof. Marii Goncerzewicz i prof. Olecha Szczepskiego.  Doc. Socha  był jednym z pierwszych w Polsce lekarzy specjalistów z zakresu gastroenterologii, a wśród pediatrów – pierwszym. 

Ambicją doc. Sochy było utworzenie ośrodka gastroenterologicznego zajmującego się wszystkimi działami gastroenterologii. Wcześniej w kilku raczkujących ośrodkach gastroenterologicznych skupiano się głównie na  zespołach złego wchłaniania, dzisiaj określanymi  mianem biegunki przewlekłej, w tym coraz bardziej  wyodrębniającej się celiakii. Dla osiągnięcia tym ambitnych celów  stopniowo, od 1980 roku,   powiększana była kadra lekarska  m. in. kol kol. Waldemar Szymański, Ewa Kulesza  z Poznania, Józef Ryżko z Zielonej Góry, Andrzej Rasiński z Warszawy. Dalszy rozwój gastroenterologii dziecięcej doc. Socha widział w zacieśnianiu współpracy z ośrodkami gastroenterologicznymi dla pacjentów  dorosłych oraz  w miarę możliwości – z ośrodkami zagranicznymi. Inicjatywa ta spotkała się z dużą przychylnością  ze strony internistów, zgłasza ze strony Kliniki Gastroenterologii CMKP w Warszawie, kierowanej przez prof. Edwarda Rużyłłę, gdzie u ówczesnych docentów  Eugeniusza Butruka, Jana Dzieniszewskiego, Witolda Barnika i Romana Tomeckiego przez kilka miesięcy terminowali  Józef Ryżko i Andrzej Rasiński.  Kontakty te zaowocowały ściślejszą współpracą w zakresie endoskopowego usuwania polipów młodzieńczych, zapoczątkowanych u dzieci przez ówczesnych docentów E. Butruka i W. Bartnika,  pod kierunkiem których nasi koledzy doskonalili swoje  umiejętności w endoskopii zabiegowej, co  zaowocowało kilkoma publikacjami, także międzynarodowymi.

Podobnie dużą pomocą służyła Klinika Gastroenterologii AM w Katowicach, gdzie pod kierunkiem prof.  Kornela Gibińskiego i  ówczesnego doc. Andrzeja Nowaka umiejętności endoskopowe doskonalili kol Danuta Celińska, Andrzej Rasiński i Józef Ryżko.

Współpraca na terenie CZD

Pani prof. Maria Goncerzewicz w swojej wizji  tworzenia CZD dużą  uwagę przywiązywała do stworzenia silnej i nowoczesnej bazy diagnostycznej,  dającej w efekcie skok cywilizacyjny w  unowocześnianiu procesu diagnostycznego. Dało to Doc. Sosze asumpt do   poszukiwania  wspólnych  płaszczyzn do współpracy tymi pracowniami.  

Najszybciej  rozkręcała się współpraca z Zakładem Biochemii i Medycyny Doświadczalnej, kierowanym przez ówczesnego docenta Romana Lorenca. Na początek podjęto badania nad  gospodarką wapniowo – fosforanową i metabolizmem witaminy D w zespołach złego wchłaniania. W Zakładzie tym  dużą aktywnością we współpracy wyróżniali się kol kol Kazimierz Kozłowski i  Jacek Łukaszkiewicz . O dynamice współpracy niech świadczy fakt, że po dwóch latach J. Ryżko obronił już pracę doktorską. Dalsza współpraca uwieńczona została jego habilitacją w 1991 roku, a dotyczyła już metabolizmu witaminy D w chorobach wątroby. 

Nawiązana została współpraca z Zakładem Bakteriologii, kierowanym przez ówczesną doc. Danutę Dzierżanowską, która zaowocowała wieloma publikacjami, a także rozprawą doktorską kol Ewy Kuleszy w 1986 r., która dotyczyła wartości diagnostycznej i terapeutycznej oznaczania mikroflory oraz kwasów żółciowych w soku dwunastniczym u dzieci z zespołem złego wchłaniania. 

Coraz bardziej zacieśniała się współpraca z Zakładem Immunologii, kierowanym przez ówczesnego doc. Kazimierza Madalińskiego. Duże możliwości diagnostyczne Zakładu nie tylko unowocześniły naszą diagnostykę, ale przyczyniły się do stworzenia przez doc. Ewę Bernatowską Kliniki Immunologii, obecnie tworzącą  wraz z nami jedną  Klinikę Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii. Na współpracy tej opiera się w dużej mierze nasza hepatologia.

Od początku ściśle układała się współpraca z Zakładem Patologii, kierowanym przez ówczesnego doc. Bogdana Woźniewicza. Zapoczątkowane zostały wspólne posiedzenia kliniczne, tzw. kominki, gdzie konfrontowaliśmy  zmiany kliniczne z histopatologicznymi i wspólnie wypracowywaliśmy dalsze wnioski  diagnostyczne i terapeutyczne. Ta współpraca była bardzo dużym impulsem do rozwinięcia się hepatologii na terenie CZD i nie tylko. 

Naturalną konsekwencją  ścisłej współpracy  było zapoczątkowanie przeszczepów wątroby w Polsce, właśnie  na terenie CZD. 

Doc. Socha  stworzył pole do współpracy również z Zakładem Medycyny Nuklearnej, kierowanym wówczas przez doc. Zbigniewa Totha.  Wspólnie z dr med. Mirosławą Wróblewską  wypracowano izotopową metodę oceny przepływu  wrotnego krwi przez wątrobę, co przed  erą badań dopplerowskich w USG, dawało nam duży oręż diagnostyczny u licznej grupy pacjentów z nadciśnieniem wrotnym kierowanych do CZD z powodu krwotoku z żylaków przełyku. Zapoczątkowana  w początkowych latach 80-tych metoda  scyntygraficzna w diagnostyce cholestaz i torbieli dróg żółciowych jest  stosowana do dziś.  Znalazło się również pole do współpracy w Pracownią  Radioimmunologii, kierowaną przez doc. Romana Janasa.

Z chwilą utworzenia oddziałów zachowawczych i zabiegowych w 1980 roku doc. Socha  szybko  znalazł zrozumienie i  nawiązał modelową i bardzo syntoniczną współpracę z dr med. Wojciechem Kamińskim, kierującym Oddziałem Chirurgicznym (początkowo nazywanym Oddziałem Zachowawczym II) oraz dr med. Andrzejem Cedro, którzy  cechowali się nie tylko dużą wiedzą i wirtuozowskimi umiejętnościami technicznymi w chirurgii, ale też widzieli granicę pomiędzy możliwościami leczenia zachowawczego a koniecznością ingerencji chirurgicznej.  Wychowali grono znamienitych uczniów z obecnym Kierownikiem Kliniki Chirurgii i Transplantacji – prof. Piotrem Kalicińskim oraz Kierownikiem Kliniki Chirurgii Dziecięcej WUM – prof. Andrzejem Kamińskim na czele. 

Szeroki profil pacjentów hepatologicznych  przyczynił się do coraz większego napływu pacjentów z niewydolnością wątroby, co było impulsem do podjęcia prac zmierzających do rozpoczęcia  przeszczepiania wątroby na terenie CZD.  Podwaliny planu przygotowali w 1987 r.  prof. Socha wspólnie  prof. Z. Kalicińskim. W ramach tego planu nasi koledzy szkolili się w kilku ośrodkach zagranicznych, m in. w Hanowerze oraz Pittsburgu.

Początkowo dzieci były przeszczepiania w ośrodkach zagranicznych (Hanower, Paryż, Bruksela),  a od 2001 roku  zabiegi te wykonywane już były w CZD.  Pacjenci z przewlekłą niewydolnością wątroby, przygotowywani  do przeszczepu wątroby, wymagają  odpowiedniej opieki nie tylko medycznej, ale i psychologicznej, dietetycznej o także socjalnej. 

Endoskopia

Pod skrzydłami prof. Sochy ośrodek nasz stał się szybko wiodącym ośrodkiem endoskopii dziecięcej zarówno diagnostycznej, jak i zabiegowej. Już na początku lat 80-tych zaczęto sklerotyzacje żylaków przełyku, oraz  rozszerzanie zwężeń przełyku, co przyczyniła się, że nasza Klinika stała się szybko nieformalnym ośrodkiem referencyjnym endoskopii dziecięcej.  Dodatkowym argumentem było to, że  jednocześnie rozpoczęto badania koloskopowe i polipektomie śródkoloskopowe,  znacznie wyprzedzając inne ośrodki pediatryczne w Polsce.  Rozkwit Pracowni Endoskopowej łączy się jej wieloletnim kierownikiem,. A mianowicie z doc. Danutą Celińską- Cedro. Wynikało to w dużej mierze ze wspomnianej ścisłej  współpracy z Klinika Gastroenterologii CMKP. Doc. Danuta Celińska- Cedro dzięki swojej biegłości technicznej oraz dużej wiedzy praktycznej stała się niekwestionowanym guru endoskopii dziecięcej, cenioną również przez internistów. Dużo pracy przysparzają endoskopistom stale zgłaszające się dzieci z chemicznymi oparzeniami przełyku. 

Działalność organizacyjna 

Na Zjeździe Pediatrycznym w Poznaniu w 197 r. prof. Socha wspólnie z prof. Zalewskim założyli Sekcję Gastroenterologiczną przy Polskim Towarzystwie Pediatrycznym. Nowego impulsu w działalności tej Sekcji dostarczył rok 1985, kiedy powołano nowy Zarząd Sekcji z prof. Marią Goncerzewicz jako Przewodniczącą i docentami J. Sochą i T Zalewskim jako wiceprzewodniczącymi. Rozpoczęto cykliczne sympozja naukowo – szkoleniowe, cieszące się coraz większym zainteresowaniem, a Zarząd  zbierał się w składzie poszerzonym o przedstawicieli  wszystkich regionów Polski. Kolejnym etapem rozwoju było powołanie  grup roboczych  zajmujących się węższymi działami gastroenterologii, a ich początkowym celem była praca nad standardami postępowania diagnostycznego i terapeutycznego w różnych działach gastroenterologii dziecięcej. . W tymże roku Prof. Socha przejął ster Sekcji. 

W 1995 roku przy aktywnej postawie prof. Sochy utworzone zostało Polskie Towarzystwo Hepatologiczne, gdzie aktywnie włączyli się nasi koledzy z prof. Joanną Pawłowską na czele.

W połowie lat 90-tych rozpoczęto  starania o możliwość autonomii pediatrów w specjalizowaniu się w gastroenterologii, co uwieńczone zostało sukcesem w 1998 roku. Od tego momentu  stopniowo zaczęła zwiększać się liczba  pediatrów specjalizujących się w gastroenterologii. 

W 1998  sekcja przekształciła się w Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, którego pierwszym przewodniczącym został prof. Jerzy Socha, który nadał kierunek rozwoju Towarzystwa. Należy podkreślić przy tym, że walnie przyczynił się do powstania Towarzystwa nieżyjący już  niestety, doc. Wrzesław Romańczuk, który opracował jego statut i przeprowadził rejestrację sądową Towarzystwa. Grupy robocze przekształciły się w sekcje Towarzystwa. Prof. Socha nadal żywo interesuje się działalnością Towarzystwa i  stale inspiruje do dalszych działań.